De weergoden waren de organisatie van eRIC 2026 gunstig gezind. Onder een strakblauwe hemel konden duizenden vakbezoekers kennis nemen van de nieuwste innovaties voor rampenbestrijding, incidentmanagement en crisisbeheersing. Ook het ‘indoor’ lezingenprogramma en de diverse masterclasses trokken volle zalen. En op ‘de strip’ waar jaarlijks de multidisciplinaire demonstratie plaatsvond, stonden de beursbezoekers twee keer per dag rijen dik voor de hekken.
Zij kregen, na een inleidende film over de toenemende geopolitieke dreiging in de wereld en de gevolgen voor Nederland, een ‘geknipt’ scenario te zien, met een incident in twee varianten: op de openbare weg en achter de poorten van een militair terrein. Presentator Robbert Heinecke praatte de scenario’s aan elkaar en leidde de toeschouwers stap voor stap door de verschillende fasen van de hulpverlening. Het publiek achter het hek bewoog groepsgewijs mee van het ene naar het andere scenario om te zien hoe specifieke operationele uitdagingen werden aangepakt.
Verhoogd risico
In beide deelscenario’s was sprake van een verhoogd risico. Situatie 1: een aanrijding tussen een personenauto en een voertuig van een weginspecteur van Rijkswaterstaat die buiten de poort van het militaire terrein het verkeer heeft stopgezet. Een complicatie: de automobilist blijkt, na een kentekenuitvraag door de politie, een vuurwapengevaarlijke persoon met imposante criminele antecedenten. Hij wordt door leden van een surveillance-eenheid van de Koninklijke Marechaussee, met getrokken dienstwapens, ‘uit de auto gepraat’ en geboeid afgevoerd. Zij bijrijdster zit nog zwaargewond in de auto.
Omdat onzeker is of er nog dreiging is van ‘maatjes’ van de crimineel of van explosieven in de auto, wordt het incident niet als een ‘routineklus’ benaderd. Voor onbeschermd ambulancepersoneel is het te risicovol om het slachtoffer zondermeer te benaderen en uit de auto te halen. Dit is bij uitstek een klusje voor het Special Operations Response Team (SORT) van Ambulance Amsterdam; tot dusver het enige ambulanceteam in Nederland dat speciaal is getraind en voorzien van ballistische bescherming om levens te redden in situaties met extreem geweld of dreiging daarvan.
De procedure bij een SORT-inzet is dat het ambulanceteam met uitrusting, begeleid door gewapende politiefunctionarissen, in een ‘treintje’ lopend op het incident afgaat. Gewapende politiemensen schermen de ongevalslocatie af en richten de blikken spiedend naar buiten, om eventuele dreigingen direct af te wenden, terwijl het SORT-team zich over het zwaargewonde slachtoffer ontfermt. Na levensreddende eerste hulp en bevrijding zit dit deel van het scenario erop.
Zware last en explosiegevaar
Daarna verplaatst de aandacht zich twintig meter naar rechts, achter de toegangspoort van een militair terrein. De poort, met gewapende militaire beveiligers, is met zorg op de strip geplaatst. Zo is het ‘net echt’. Reden voor de zware beveiliging: de militaire dreiging is hoog en Defensie is in staat van mobilisatie. Een colonne militaire voertuigen met personeel en munitie wil vertrekken, maar net voor de poort komt het tot een ongeval. Een militair komt met haar been onder de achterwielen van een gepantserd wielvoertuig terecht. De start van scenario 2.
Zo’n voertuig is qua robuustheid en gewicht onvergelijkbaar met personenauto’s of civiele vrachtwagens, dus komt er heel wat kijken bij het stabiliseren en heffen van de rollende ‘zwaargewicht’. Hulpdiensten arriveren en willen aan de slag. Maar dan klinkt een explosie en worden vuur- en rookverschijnselen zichtbaar in de lading van een vrachtwagen, beladen met munitie! Alle seinen gaan op rood. Afstand bewaren, omgeving afzetten en eerst dit gevaar wegnemen. Het is een situatie waarin een verkennings- en blusrobot zijn nut kan bewijzen. En zo’n apparaat heeft Defensie sinds vorig jaar in bezit, als onderdeel van de experimentele elektrische tankautospuit van het Commando Luchtstrijdkrachten waarmee sinds ongeveer een jaar op het Brandweer Opleidings- en Trainingscentrum in Woensdrecht wordt getest en geoefend.
Het elektrisch blusvoertuig stelt zich op veilige afstand achter het incident op en de blusrobot, gevoed door een slangleiding, rolt op afstand bestuurd richting de brandende vrachtwagen. Dankzij de op de robot aanwezige camera’s en sensoren, kan de brandweereenheid vanaf veilige afstand de inzet sturen en de brand bestrijden met zijn blusmonitor zonder mensen in de gevarenzone te brengen. Bij scenario’s met een zo hoog risico wordt duidelijk dat op afstand bestuurde hulpverleningstools, zoals grondrobots en drones, veel meer zijn dan ‘nieuwerwetse speeltjes’. Anno 2026 horen ze eigenlijk standaard in de gereedschapskist van alle hulpverleningsprofessionals, om incidenten met een grote gevaarzetting effectief én veilig te kunnen benaderen.
Als de brand is geblust en het explosiegevaar is bezworen, gaat een brandweerteam onder leiding van de specialisten van opleider Artem (heavy rescue trainingen) aan de slag met hydraulische vijzels en hefkussens. Hun doel: het gepantserde voertuig stabiliseren en een stukje optillen. De opzet slaagt en het slachtoffer wordt bevrijd. Ook hier mag het SORT-team weer aan de slag. Je weet maar nooit, met die munitie op de vrachtwagen…
Zijn jullie er klaar voor?
De multidemo 2026 liet in goed afgebakende deelscenario’s kort en bondig zien wat de uitdagingen zijn bij een incident in het grensgebied van een militair terrein en de publieke ruimte: welke diensten komen aan bod, met welke risico’s en gevaren moeten ze rekening houden en wat is hun operationeel perspectief? Belangrijke lessen: zorg voor goede kennis en het juiste materiaal dat berekend is op de zware lasten van gepantserde militaire voertuigen. Maar er komt meer bij kijken, zoals de operationele en bestuurlijke gezagsverhoudingen bij incidenten rond militaire transportsituaties. In een masterclass over dit thema konden belangstellenden daar veel meer over horen, terwijl vlakbij de demonstratiestrip geïnteresseerde hulpverleners ook zelf aan de slag mochten met hydraulische hefinstrumenten en een zwaar militair voertuig.
De organisatoren van de demo hopen dat zij met dit actuele scenario de aandacht hebben gewekt van de veiligheidsregio’s, politie en ambulancediensten: weten jullie hoe je zo’n incident aanpakt en wat er qua kennis, kunde en materalen bij komt kijken? Wellicht krijgt de demonstratie in de (nabije) toekomst een vervolg. Met het demonstratiescenario en de inhoudelijke kennissessies heeft eRIC nieuwe stappen gezet naar een groter leereffect van een vakbeurs die ook in de toekomst zeer relevant is en blijft voor het veiligheidsdomein.