Alle stoelen zijn bezet in lezingenzaal 1 op dag één van eRIC. Sterker nog: er staan volle rijen mensen om ook een glimp op te vangen van Cobelens. Om 45 minuten naar zijn verhaal te luisteren over geopolitieke dreigingen en over cyber en drones als grote gamechangers. Vóór hij zijn verhaal deelt, vraagt hij eerst aan de zaal wie hier een pessimist is. “Want het zijn geen leuke tijden. Het is hard nodig nu om een optimist te zijn. Gelukkig ben ik zelf wel een optimist”, terwijl hij refereert aan het beeld van de Dalai Lama.
Een derde wereldoorlog? Niet vandaag
Cobelens neemt de aanwezigen mee in tal van informatieve slides over dreigingen: van de Koude oorlog, de val van de muur, Covid19, Oekraïne, het Russische Kalingrad, sabotage van onderzeese infrastructuur en ga maar door. “In 2014 liet Europa zien dat het wél degelijk als één blok kan optreden. Toen Rusland Oekraïne binnenviel, werd er gezamenlijk een duidelijke grens getrokken. Sindsdien lijkt het soms alsof we weer zijn teruggezakt in onze eigen dagelijkse beslommeringen. Maar de realiteit is dat geopolitiek nooit stil staat. Het idee dat Europa zomaar ingenomen kan worden, is simpelweg onzin. Doe niet mee aan alle verhalen over WOIII. Ja, er zijn spanningen. Maar een derde wereldoorlog? Niet vandaag. Wel is het duidelijk dat samenwerking, coördinatie en paraatheid essentieel zijn” legt Cobelens uit. Van het Midden-Oosten tot Oost-Europa: de wereld is een schaakbord met veel spelers. Conflicten zoals die tussen Israël en Palestijnse gebieden, of spanningen rondom Iran en Saudi-Arabië, laten zien hoe ingewikkeld het is. Ook de oliecrisis is voorlopig niet voorbij, maar gaat ook weer niet zo lang duren verwacht hij, mede omdat China en Pakistan daarin ook een rol spelen. De belangen zijn te groot. “Maar die gekke president uit Amerika maakt de zaak niet eenvoudiger”, voegt hij toe. Tegelijkertijd is er geen simpele oplossing. Internationale organisaties zoals de Verenigde Naties spelen een rol, maar hebben vaak beperkte slagkracht. Echte oplossingen vragen om wereldwijde samenwerking — en die is niet vanzelfsprekend.
Enorme schade door drones
“Drones zijn de échte gamechanger van deze tijd. Waar vroeger tanks en vliegtuigen het verschil maakten, zijn het nu drones en digitale systemen die oorlogvoering veranderen. Dagelijks worden duizenden drones ingezet in moderne conflicten. Ze zijn goedkoop, effectief en steeds slimmer dankzij kunstmatige intelligentie. Zo’n 70-80% van alle doden en gewonden in Oekraïne komen door drones en niet door direct vuur. Zelfs kleine drones kunnen enorme schade aanrichten. Dat maakt verdediging complexer én urgenter. Nederland en Europa investeren daarom steeds meer in anti-dronetechnologie en digitale beveiliging.” Maar dat er de laatste tijd drones zijn gesignaleerd boven Nederland leidt wat Cobelens betreft niet naar een directe relatie met Rusland, maar eerder naar jonge jongens met wie waarschijnlijk onschuldig contact is gelegd. “Het heeft ons in ieder geval wel wakker geschud.” Om de immense kracht en mogelijkheden van AI-gestuurde drones te laten zien, deelt Cobelens een video van de Olympische Spelen van 2018. Tijdens de opening stelen honderden drones daar de show, door spectaculaire patronen te vormen in de lucht.
Doorgaan met versterken
Hij spreekt zijn zorgen uit over ballistische rakketten. “Daar moet je een antwoord op hebben met patriotrakketten. Er moeten maatregelen genomen worden om meer anti-militaire raketten te maken. En dat betekent dat we meer in Europa gaan kopen. Ik voel ook heus wel eens de emotie om Amerika uit de NAVO te laten zetten, maar we kunnen niet zonder. We gaan dus door met ons versterken.” De afhankelijkheid van bondgenoten zoals de Verenigde Staten blijft groot, maar Europa beseft steeds meer dat het ook zelf verantwoordelijkheid moet nemen. “De oorlog moet niet naar Nederland komen. We moeten ons er wel op voorbereiden.” Pieter Cobelens neemt de aanwezigen ook even mee in de Defensienota 2024. In vogelvlucht: veel geld gaat naar cyberoffensief, meer moderne wapensystemen vanuit lucht, grond en zee, 57 stuks F-35 (tegenstanders moeten hier rekening mee houden - groot afschrikeffect), meer onbemande apparatuur, uitbreiding van de marine én veel geld naar mijnenvegers. “Wij zijn als Noordzeelanden by far de beste op dat gebied van bodems schoonvegen. Dus je bent interessant om ooit deals mee te sluiten.”
AI en quantum
Artificial Intelligence verandert alles. Van militaire toepassingen tot bedrijfsvoering: wie AI niet gebruikt, loopt achter. “De toekomstige superpowers zijn de landen die het meeste verstand hebben van digitale zaken. AI is geen toekomstmuziek meer, het bepaalt nu al wie vooroploopt. Daarnaast staan we aan de vooravond van doorbraken zoals quantumcomputers, die bestaande beveiliging volledig kunnen veranderen. Dit maakt investeren in nieuwe vormen van beveiliging cruciaal. Cyberveiligheid gaat nooit weg. Het blijft áltijd een goede investering.”
En wat kun je zelf doen?
Hoewel veel op wereldniveau speelt, begint veiligheid ook dichtbij huis. Niet uit angst, maar uit realisme. Cobelens vraagt aan de aanwezigen wie al een noodpakket in huis heeft. Enkele handen gaan de lucht in. “Als de overheid zegt dat iedereen dit moet doen, moet je dit ook doen. Schaf in ieder geval minimaal die radio aan. Okay, ik heb ook niet zoveel flessen water in huis als ze adviseren, maar ik kan nóg altijd mijn visvijver van 20.000 liter leegzuigen met de lifestraw. En ik kan ook wat koken, want ik heb zonnepanelen”, lacht hij. “Zorgen maken helpt niet, voorbereiden wel.”
Puur leiderschap
Of het nu gaat om defensie, technologie of organisaties: alles draait om teamwork en leiderschap. “Een goed team is sterker dan individuen. Dat zie je in het leger, maar net zo goed in bedrijven en sportteams. Kijk maar hoe de Nederlandse estafetteploeg op de Olympische Spelen laatst stond voor ‘one team, one mission’. En zelf heb ik de grote eer gehad om eens mee te vliegen met de U.S. Air Force Thunderbirds. Dan vlieg je met 800 km per uur en iedereen kijkt alleen maar naar dat voorste vliegtuig, één leider dus. Dat is puur leiderschap.”
Realistisch, maar niet pessimistisch
Of “De wereld is onrustig, maar niet hopeloos. Europa staat voor de uitdaging om sterker, slimmer en zelfstandiger te worden zowel militair als digitaal. Oorlog is het gevolg van falende afschrikking. Zorg dus dat die op orde is. Maar blijf wel met je poten van ons land af! Dat is de boodschap die ik hier op deze beurs vandaag wil meegeven”, eindigt een strijdvaardige Pieter Cobelens.