Als het water stijgt, systemen uitvallen of een dijk onder druk komt te staan, moet er één ding overeind blijven: overzicht, kennis én rust. Precies waar Marian Booltink ijzersterk in is. “Als er echt een crisis is, dan ben ik adviseur crisisbeheersing en procesleider. In de koude fase, als er geen crisis is, betekent het dat ik de medewerkers van HDSR oefen en train om voorbereid te zijn op alle soorten watercrises. Zo heb ik nog in november 2025 de grote oefening Wolkbreuk georganiseerd met 700 deelnemers.”
Crisisbeheersing waterschap
Waterschappen zijn 24/7 verantwoordelijk voor veilige dijken, droge voeten en gezond water. Die focus maakt de crisisbeheersing binnen een waterschap anders dan bij andere veiligheidsorganisaties. “Wij houden ons niet bezig met bevolkingszorg, veiligheid en openbare orde,” legt Booltink uit. “Wij kijken naar hoe het water zich beweegt in het land en hoe wij dat kunnen beheersen.” Volgens haar is crisisbeheersing pas op orde als het systeem ook onder onverwachte omstandigheden blijft functioneren. “Als wij, ook wanneer het anders loopt dan gepland, als team de boel bij elkaar houden en schade weten te beperken, dan doen we het goed. Het is op orde wanneer iedereen zijn rol kent, het team gezamenlijk optreedt, draaiboeken in de hoofden zitten en de organisatie beschikt over goed getrainde mensen en de juiste middelen.”
Risicobeeld sterk verbreed
Het risicobeeld is sterk verbreed volgens haar. “De wereld van het waterbeheer is de afgelopen tien jaar complexer geworden. Vroeger hielden we ons bezig met te veel of te weinig of te vuil water en dijkbewaking. Nu zijn er nieuwe dreigingen bijgekomen. We houden meer rekening met bewuste verstoringen, aanvallen op ons watersysteem. Cyberdreigingen, storingen in netwerken en sabotage zijn scenario’s die inmiddels standaard worden meegenomen in oefeningen en plannen. Daarnaast heb je te maken met bevergraverijen en weersextremen.” Zo moet er rekening worden gehouden met zowel extreme neerslag als langdurige droogte. “In beide situaties zetten we dijkbewaking in.”
Dijkbewaking
Dijkbewaking is dan ook een cruciaal onderdeel van waterveiligheid - zeker gezien de locatie aan de Rijn met een aantal grote dijken. Waar zitten de grootste kwetsbaarheden? “HDSR beschikt over 250 getrainde mensen die worden ingezet als het spannend wordt. Zij herkennen afwijkingen in dijken.” De grootste kwetsbaarheid is dat dijken schade kunnen oplopen zonder dat dit direct zichtbaar is. “We zijn een beetje huiverig voor bevergraverijen. Het zijn mooie dieren, maar in een dijk zien we ze liever niet.”
Misvatting watercrises
Volgens Booltink wordt de term ‘wateroverlast’ niet altijd correct gebruikt. “Wateroverlast klinkt vrij vriendelijk. Maar als het écht gebeurt, heb je het over ernstige modderstromen van vuil, vies stinkend water - dit is slib. Dan is het geen overlast meer, maar een ramp voor de mensen die het treft. Inwoners realiseren zich niet altijd hoe complex waterbeheer is. Ook wordt de kracht van water nog vaak onderschat.” Een realiteit, die vraagt om intensieve samenwerking met veiligheidsregio’s, gemeenten en andere partners.
Weerbaar waterbeheer, weerbare waterbeheerders en weerbare inwoners”
Goede samenwerking
“De samenwerking verloopt over het algemeen goed. Omdat organisaties elkaar kennen en weten dat we elkaar nodig hebben.” Toch wordt het volgens Booltink uitdagender wanneer een crisis grenzen overstijgt. “Als het over meerdere regio’s of organisaties heen gaat, zit je met heel veel partijen aan tafel. Dan moet je echt goed kunnen schakelen. Bestuur, techniek en operatie moeten elkaar begrijpen. Dat vraagt om duidelijke communicatie, goede informatievoorziening en gezamenlijke oefening, ook op ministerieel niveau.” De zogenaamde PBOB-agenda helpt om structuur te houden.
Van data naar duiding
Hoogtes van waterstanden, neerslagverwachtingen, bodemmetingen – de hoeveelheid informatie is enorm. Maar cijfers alleen zijn niet genoeg. “Informatiegestuurd werken betekent dat je vooral data deelt en vastlegt. Daar hebben we ons crisismanagementsysteem voor. Maar je hebt niets aan cijfers als je er niets mee kunt.” Rekenmodellen en weersvoorspellingen kennen onzekerheden. Die worden bewust meegenomen in scenario-denken. Extreem hoog, extreem laag - beide varianten worden voorbereid. “De uitdaging zit in de duiding. Technische informatie moet begrijpelijk worden voor bestuurders en partners. Je moet het kunnen uitleggen in Jip-en-Janneke taal.”
Kracht landelijk expertteam
Samen met iemand van Rijkswaterstaat is Booltink óók coördinator van het Crisisexpert Team Waterkeringen (CTW). “Hierin zitten 55 enthousiaste keringexperts van waterschappen, Rijkswaterstaat en Defensie. Als er ergens een probleem is met een dijk, kun je ze snel contacten. Ze komen ter plaatse en adviseren direct over mogelijke noodmaatregelen. Je hebt er niks aan te weten dat er een probleem is. Je moet weten hoe je het moet oplossen. Dit zijn de beste mensen die we in Nederland hebben”, vertelt ze trots. Internationale samenwerking levert ook veel kennis op. Zo zit Booltink voor STOWA in twee internationale programma’s. “Wij hebben hele goede banden met buurlanden en waterbeheerders daar. Soms ga ik naar Engeland waar wel eens een dijk doorbreekt. Dan sta ik daar een dag later om te zien hoe zij een gat in de dijk dichten en hoe ze inwoners informeren. Hier leren we veel van.”
Opleiden en trainen
Omdat grote watercrises zeldzaam zijn, is oefenen essentieel. “Als je op mensen wilt rekenen tijdens een crisis, moeten ze opgeleid en getraind zijn,” vertelt ze. “We oefenen meer dan we echte crises hebben. Het is heel fijn om als team, schouder aan schouder, samen te werken. Weten dat we met iets zinvols bezig zijn. Na iedere oefening volgt een evaluatie, benoemen we successen en ook de verbeterpunten. Leren is structureel onderdeel van het werk.” En wat beter kan, benoemt Booltink gelijk: “Dat is soms sneller doorschakelen naar actie. Dus minder lang vergaderen, eerder beslissen.”
Dit vraagt om mensen die techniek begrijpen en kunnen communiceren. Tegelijkertijd blijven we de waarde van ervaring en traditionele kennis koesteren”
Professional van morgen
Het type professional in het waterbeheer verandert. “Onze mensen in de crisisruimte zijn langzaam aan het veranderen. Er wordt meer gebruikgemaakt van data, rekenmodellen en AI. Denk aan dronebeelden, infraroodbeelden en satellietdata. Die informatie moet je kunnen vertalen naar een duidelijk verhaal. Ook voor een burgemeester waar een waterdreiging is. Dat vraagt om mensen die techniek begrijpen én kunnen communiceren. Tegelijkertijd blijven we de waarde van ervaring en traditionele kennis koesteren.”
Weerbaarheid als kernboodschap eRIC
Op de beurs spreekt Marian Booltink persoonlijk over weerbare inwoners, weerbare waterbeheerders en weerbaar waterbeheer. Haar boodschap aan bezoekers is helder: wees voorbereid! Denk na over wat er kan uitvallen. Begrijp je eigen rol in het geheel.
Voor haar is water meer dan werk. “Water zit in mijn DNA. Omdat wij het hier goed regelen, kunnen we hier wonen en werken.” En precies die overtuiging drijft haar elke dag opnieuw. En diezelfde overtuiging neemt zij mee naar de eerste dag op de beursvloer: crisisbeheersing begint niet bij paniek, maar bij voorbereiding, vakmanschap en samenwerking.
Meer weten? Bezoek de lezing Weerbaar waterbeheer, weerbare waterbeheerders en weerbare inwoners van IR. Marian Booltink tijdens eRIC op 22 april om 15.00 uur, lezingzaal 2.
